چرا افراد بااستعداد نمی‌توانند استرس و اضطراب را مدیریت کنند؟

تمام فکر و ذکر سیاوش در دوران دبیرستان، فوتبال بود. او یکی از دروازه‌بانان تیم استان به شمار می‌رفت و همین طور در برنامه استعدادیابی تیم ملی جوانان هم حضور داشت و می‌دانست چه وظیفه‌ای برعهده دارد. توانایی او در گرفتن و دفع شوت می‌توانست نتیجه بازی را تعیین کند.

با وجود اینکه به مهارت خودش اعتماد داشت، اما حضور سرمربی تیم ملی در یکی از بازی‌ها کافی بود تا باعث شود اشتباه کند. مربی تیم ملی بازی سیاوش را زیر نظر داشت. به همین دلیل، سیاوش دچار استرس و اضطراب شد. نتوانست جلوی شوت حریف را بگیرد و گل خورد.

خشکش زده بود.

این اتفاق فقط برای سیاوش رخ نداده است. تعداد خیلی زیادی از زنان و مردان بااستعداد وقتی تحت فشار قرار گرفته‌اند، در مصاحبه شغلی بد عمل کرده‌اند، نتوانسته‌اند درست سخنرانی کنند، و یا با انجام دادن کار اشتباه، شکست خورده‌اند. در هر کدام از این اتفاقات نکاتی وجود دارد که مطمئنا حرف‌هایی درباره‌شان می‌شنوید: آنها «بیش از حد درگیر خودشان بودند.» این حرف کاملا درست است اما یعنی چه؟

چرا وقتی تحت فشار قرار می‌گیریم، دچار استرس و اضطراب می‌شویم؟

قشر پیش‌پیشانی (Prefrontal cortex) که در قسمت جلویی مغز و در بالای چشم‌ها قرار دارد، کانون نیروی محرکه شناختی ما است و این توانایی را به ما می‌دهد تا روی کارهایی که در حال انجام آنها هستیم، تمرکز داشته باشیم. وقتی هر روز وظایف عادی و روزمره خودمان را انجام می‌دهیم، اغلب به جزئیات کاری که می‌کنیم، توجه نداریم؛ قشر پیش‌پیشانی مغز ما بیشتر اوقات به‌صورت ناخودآگاه عمل می‌کند.

اما در مواقعی که دچار استرس و اضطراب شدید می‌شویم، مثل یک مسابقه فوتبال، یا یک سخنرانی مهم و یا یک مصاحبه شغلی، قشر پیش‌پیشانی مغز ما بیش از حد ظرفیت فعال می‌شود. هنگامی که تحت فشار قرار می‌گیریم و دچار استرس و اضطراب می‌شویم، اغلب به جزئیات کارهایمان توجه می‌کنیم و سعی می‌کنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم و در نتیجه، وضعیتی که می‌توانست روال طبیعی خود را طی کند، دچار تنش می‌شود.

وقتی فشار افزایش پیدا می‌کند، در مورد وضعیتی که در آن قرار داریم و همین طور پیامدها و عواقب آن، دچار ترس و وحشت می‌شویم و ذهنمان درگیر این موضوع می‌شود که دیگران درباره ما چه فکری می‌کنند و در نتیجه، نیروی محرکه شناختی زیادی برای کاری که انجام می‌دهیم، صرف می‌کنیم. کاری که به‌صورت عادی باید انجام شود، تمام فکر و ذکر ما را به خودش مشغول می‌کند، در مورد سیاوش می‌توان به گل نخوردن در حضور مربی تیم ملی اشاره کرد.

در موقعیت‌های استرس‌زا و اضطراب‌آور چه کار کنیم؟ پس وقتی که قشر پیش‌پیشانی مغز ما دچار چنین حالتی می‌شود، چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟

» ذهنتان را از کاری که می‌خواهید انجام دهید، دور کنید

اول اینکه وقتی می‌خواهید وارد یک موقعیت و وضعیت استرس‌زا و اضطراب‌آور شوید، ذهنتان را درگیر این موضوع نکنید که بعدا چه اتفاقی خواهد افتاد. پنج دقیقه زمان خیلی کمی است که همه جزئیات را قبل از شروع کار، در ذهنتان مرور کنید.

به‌جای این کار، یک لحظه ذهنتان را از موضوع دور کنید و به چیز دیگری فکر کنید. جدول حل کنید. به سفری که برای تعطیلات ماه بعد می‌خواهید بروید، فکر کنید. در این‌گونه مواقع، من به‌صورت آنلاین نگاهی به مجلات سرگرم‌کننده موردعلاقه‌ام نگاهی می‌اندازم. هر کاری که ذهنتان را از درگیر شدن با جزئیات دور نگه می‌دارد، انجام دهید.

» جمله‌های تاکیدی را با خودتان تکرار کنید

در صورتی که متوجه شدید ذهنتان درگیر موضوع اصلی شده، سعی کنید آواز بخوانید، یا یک مانترا یا کلمه تاکیدی را تکرار کنید، یا به سه موردی فکر کنید که می‌خواهید از مخاطبتان به دست بیاورید. این راهکارها از آن نیروی محرکه شناختی بهره می‌گیرد که می‌توانست شما را تحت فشار قرار دهد.

به‌عنوان مثال، در تحقیقاتم گلف‌بازان حرفه‌ای را دیده‌ام که با استفاده آگاهانه از این روش‌ها، توپ را درون چاله‌های بیشتری می‌اندازند.

تصور می‌کنیم که شما برای مصاحبه شغلی آماده می‌شوید. تمام جزئیات و زیر و روی رزومه‌تان را از بر هستید و در شرایط عادی، می‌توانید به‌راحتی نقاط قوت و دستاوردهایتان را بازگو کنید. اما وقتی برای مصاحبه روی صندلی می‌نشینید، خشکتان می‌زند.

اگر وقت خود را صرف درگیر کردن قشر پیش‌پیشانی ذهنتان با فعالیت‌های غیرمرتبط کنید، احتمالا در آن لحظه کمتر تحت فشار قرار می‌گیرید و کمتر دچار استرس و اضطراب می‌شود و احتمالا می‌توانید حرفتان را به‌طور موثر بیان می‌کنید.

همچنین می‌توانید به خودتان یادآوری کنید که نشانه‌های فیزیکی قبل از شروع آن کار مهم –مانند عرق کردن کف دست و یا تپش قلب- نشانه‌های خوبی هستند. این علائمً نشان می‌دهد که برای چالش پیش رو آماده‌اید. تحقیقات نشان می‌دهد که اگر این واکنش‌های فیزیولوژیک را به‌عنوان نشانه‌های مثبت در نظر بگیرید، می‌تواند به شما کمک کند تا در بیشتر موارد، بهترین عملکرد را از خودتان نشان دهید.

» چگونه آرامش را جایگزین استرس و اضطراب کنیم؟

البته که نمی‌توانید وسط مصاحبه کاری شروع به آواز خواندن کنید. و یا وقتی در یک جلسه مهم و یا در یک سخنرانی روبه‌روی رئیستان نشسته‌اید، نمی‌توانید از آنها بخواهید تا مانترا یا کلمه تاکیدی را همراه با شما تکرار کنند.

در لحظاتی که نیاز به آرامش دارید، این تکنیک‌های ذهنی و درونی را انجام دهید تا بتوانید جلوی فعالیت بیش از حد قشر پیش‌پیشانی مغزتان را بگیرید.

» حواس خودتان را پرت کنید

به جای آنکه برای بیان هر کلمه آن را در ذهنتان تجزیه و تحلیل کنید، به یک موضوع بی‌اهمیت، مثل انگشت کوچک پایتان فکر کنید، این روشی است که یک رواشناس ورزشی به من یاد داد، او گفت جک نیکلاس، بازیکن سابق گلف، در هنگام بازی به چمن زمین فکر می‌کرد تا ذهنش درگیر چاله‌های ساده نشود.

همه این روش‌ها تنها در صورتی جواب می‌دهد که از قبل آماده باشید. البته وقتی نمی‌خواهید سخنرانی کنید، پرت کردن حواستان به دردتان نخواهد خورد.

shadi-product

» آزمون آزمایشی برگزار کنید

کارهایتان را در شرایط مشابه شبیه‌سازی و تمرین کنید.

به‌عنوان مثال، اگر می‌خواهید در یک آزمون پیشرفت شغلی شرکت کنید، آزمون‌های آزمایشی بهترین راه برای شبیه‌سازی محیط است. در این حالت می‌توانید با حل کردن سوالات در خانه، فضای آزمون را شبیه‌سازی کنید.

در مورد موقعیت‌هایی که فعالیت گروهی است –مانند سخنرانی یا مصاحبه- می‌توانید از تعدادی از همکارانتان بخواهید تا شما را در انجام این آزمایش به شما کمک کنند. اگر امکان دسترسی به مخاطب آزمایشی را ندارید، می‌توانید سخنرانی خود را ضبط کنید و یا در جلوی آینه تمرین انجام دهید.

  1. آشنایی با مفهوم چاکرا
  2. مدیتیشن چیست؟
  3. تازه سازی ذهن چیست؟

با انجام این تمرین‌ها و آزمون‌ها می‌توانید استرس و اضطراب را در زمان انجام کارهای مهم کاهش دهید.

و در پایان، هر وقت که خشکتان زد و نتوانستید کارتان را درست انجام دهید، به یاد داشته باشید: دنیا به آخر نرسیده است. ممکن است ناامید شوید و حتی احساس خجالت و شرمندگی کنید، اما مثل بیشتر لحظه‌های زندگی، از این لحظه هم می‌توانید چیزی یاد بگیرید. از این فرصت استفاده کنید تا یاد بگیرید دفعه بعد چگونه استرس و اضطراب را مدیریت کنید.

نویسنده: میلاد قزللو

به اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *