خودشیفتگی و خودبینی: دست‌اندازی در راه موفقیت

مرز باریکی میان دوست‌ داشتن خود و برای خودمان ارزش قایل شدن یا تبدیل شدن به یک انسان خودشیفته و خودبین وجود دارد. خودبینی ممکن است برای هریک از ما وجود داشته باشد، ولی تا به حالا آن را در خود کشف نکرده باشیم! این موضوع حتی وقتی که با یک فرد خودشیفته در ارتباط باشیم نیز ممکن است تبدیل به یک بحران اساسی شود. بله در راه و مسیر رسیدن به موفقیت با دست‌اندازهای روبه روبه خواهیم شد که خودشیفتگی و خودبینی یکی از آنها است.

 به همین دلیل در این مقاله می‌خواهیم به شناسایی افراد خودبین و خودشیفته بپردازیم و هم اینکه اگر خودمان این چنین هستیم سعی کنیم تا با رعایت چند نکته بر این خصلت ناپسند پیروز شویم و جاده موفقیت را هموارتر کنیم.

خودبینی مانع رشد است، یعنى کسى که خودبین و خودپسند است در خود نقصى نمى‌بیند تا آن را برطرف کند.

» شناسایی افراد خودشیفته‌

از همسر و خواهر و برادر تا رفیق و همکار‌تان، ممکن است با فردی روبه‌رو شوید که چاشنی خودشیفتگی در اخلاق او بیش از حد باشد. اما ویژگی افراد خودشیفته چیست:

  • فرد خودشیفته بسیار اغواگر است و هر کاری انجام می‌دهد که در نظر دیگران منحصربه فرد جلوه کند. البته اغواگری او کاملا سطحی است و واقعیت ندارد.
  • فرد خودشیفته به احساسات، افکار و که عقاید شما احترام نمی‌گذارد. هر چیزی بگویید و به خودتان ارتباط داشته باشد، از طرف او قابل پذیرش نیست و اوست که باید همیشه حرف آخر را بزند.
  • همیشه همه چیز باید درباره فرد خودشیفته و برای او باشد. خواسته‌ها و نیازهای او در هر حالتی اولویت دارد و همه کارها باید حول محور آرزوها و امیال او برنامه‌ریزی شده و حتی همه مکالمات باید درباره او باشد.
  • فرد خودشیفته به قوانین دیگران احترام نمی‌گذارد. او خود را بالاتر از هر قانونی می‌داند و نمی‌تواند خودش را وادار به تبعیت از آنها کند.
  • اگر درباره مسائل و مشکلات خودتان با فرد خودشیفته حرف بزنید، به شدت بی‌حوصله و عصبی می‌شود، به خصوص اگر این مشکلات به نوعی با رفتار خود او ارتباط داشته باشد. در این وضعیت او چنان قاطعانه به شما خورده می‌گیرد که در نهایت این شما هستید که باید عذرخواهی کنید.
  • فرد خودشیفته شما را تحقیر می‌کند تا خودش را بالا ببرد. او هیچ وقت شما را در موقعیت بالاتر یا مساوی خود نمی‌بیند و قبول نمی‌کند.
  • فرد خودشیفته نیاز به توجه بسیار دارد. او همیشه باید در مرکز توجه شما باشد و هر کاری که انجام می‌دهد، مورد توجه قرار گرفته و از طرف شما تایید و تشویق شود.

» آیا من خودشیفته‌ هستم؟

خودبینی یا همان مهم پنداشتن خود، بزرگ‌ترین دشمن زندگی و موفقیت است. وقتی حس خودبینی و خودشیفتگی در شما تقویت شود، ‏فکر می‌کنید استثنایی هستید و فقط افراد خاصی می‌توانند شما را درک کنند. تحمل شنیدن انتقاد را ندارید و در برابر آن ‏عصبانی یا بی تفاوت می‌شوید. سطح توقعتان بالا می‌رود و بی جهت از همه چیز دلخور می‌شوید.

بیشتر مواقع ‏احساس می‌کنید حق دارید و همیشه به شکل نامعقولی انتظار دارید دیگران برخوردی رضایت‌بخش و خاص با شما داشته باشند. به خاطر غبارروبی نکردن پنجره دیدگاه‌تان همه چیز را تیره و تار می‌بینید و به قول معروف گوشش‌تان بدهکار نیست. حس خودبینی به اشتباه به ‏تو می‌گوید که یک سروگردن از همه بالاتری و درواقع تافته جدابافته هستی!

خودشیفته بودن، شما را متکبر و تحکم آمیز می‌کند، حس همدلی را از تو می‌گیرد و در این صورت تمایلی به درک و شناخت احساسات و نیازهای دیگران ندارید. البته صرفا برای ‏رسیدن به اهداف خودتان، به ظاهر با دیگران احساس همدردی می‌کنید.

خودبینی به شما اعتماد به نفس کاذب می‌دهد و به همین ‏خاطر سعی می‌کنید به دیگران بقبولانی چقدر مهم هستید. البته قطعا شما منحصربه‌فرد هستید، در اصل همه مردم منحصربه فردند‏‏. مسئله زمانی ایجاد می‌شود که برداشت شما درباره شناخت «خود واقعی»، منحصربه‌فرد بودن و خودبینی اشتباه باشد. دراین صورت هر فردی که به اندازه شما جاده موفقیت را طی نکرده باشد دست کم می‌گیرید.

این حس برتر بودن و برتری داشتن نسبت به دیگران، سبب می‌شود دائم به هر بهانه‌ای از زمین و آسمان گله‌مند باشید و با افزایش مشکلات و فکرهای این چنین، شما را ‏مستعد افسردگی می‌کنند. اگر این رفتارها برایتان آشنا است و در وجودتان می‌بینید،می‌توانید در ادامه با بررسی و پیاده سازی نکاتی که اشاره می‌کنیم، سعی کنید تا خودشیفته بودن را کنار بگذارید و در زندگی آرامش و ثبات به وجود بیاورید.

۱- سریع رنجیده و دلخور نشوید:

دربرابر ‏رفتار دیگران جبهه نگیرید و به سرعت رنجیده و دلخور نشوید. چون دلخوری و رنجش فقط روحیه شما را ضعیف می‌کند. وقتی به دنبال دلخوری و “از کاه کوه ساختن” باشید، در هر گوشه‌ای از زندگی آن را پیدا می‌کنید. فریب هوای نفس‌تان را نخورید و خیال نکنید اگر دنیا بروفق مراد شما نباشد، باید بر سر ‏هرچیزی الم شنگه راه بیندازید. زمانی که دلخور باشید، انرژی مخرب در شما ایجاد می‌شود. پس بهتر است فورا ذهنیت‌تان را تغییر دهید و به آرامش فکر کنید.

۲- ذهنیت برنده و ‏بازنده را کنار بگذارید

هوای نفس دوست دارد که با عنوان برنده و ‏بازنده، میان شما و دیگران تفرقه بیندازد. می‌دانید که برنده شدن مادام العمر غیرممکن است. تا زمانی که فقط به برنده شدن ‏خود و کم کردن روی دیگران فکر کنید، نمی‌توانید با خودواقعی‌تان ارتباط برقرار کنید. هرچند از رقابت در زندگی لذت ‏میبری، سعی کن مدام برنده بودن “فقط خودم” را به ذهنت القا نکنی.

اگر هم زمانی بازنده شدید، دست و پای خود را گم نکنید. وقتی ‏فقط ناظر تمام مراحل باشی و از هر بخش آن لذت ببری به آرامش خاطر می‌رسی. دراین صورت برنده یا بازنده شدن برایت ‏مفهومی نخواهد داشت.

۳- به دیگران هم حق بدهید

گاهی اوقات هوای نفس در تو تضاد ایجاد می‌کند و مرتب به ‏تو می‌گوید که کارهای دیگران سراسر اشتباه است و صرفا تو حق داری. درنتیجه حس خصومتی در تو ایجاد می‌شود که تو ‏را از «خود واقعی» دور می‌کند. وقتی با چنین حالتی رو‌برو شدید، به نفس خودتان بگوید: «من برده تو نیستم. دلم ‏می‌خواهد با مهربانی و محبت کنار بیایم. هم اکنون حق را به طرف مقابلم می‌دهم و از او به خاطر راهنمایی من به سوی حق و حقیقت تشکر می‌کنم.»

با ‏انجام این کار درواقع ارتباط خود را با «خودواقعی» درونت‌تان تقویت می‌کند. البته کلنجار رفتن با نفس و غلبه برآن کاری بسیار ‏دشوار است و نیاز به تمرین مکرر دارد. ولی مطمئن باش سرانجام این مبارزه، پیروزی است.

۴- کسب موفقیت با کمک پروردگار

همیشه ‏یادتان باشد عامل اصلی موفقیت شما کمک و یاری پروردگار عالمیان است. پس غرور در راه کسب موفقیت‌ جای ندارد. خالق تمام هستی، به تو انگیزه و ‏توانایی انجام امور را داده است و تا این زمان، یاری و انرژی و هدایت الهی او، شما را به سرمنزل موفقیت رسانده است. بدون کمک و همراهی خداوند ما هنوز در پله اول موفقیت بودیم. پس از این بابت، باید شکرگزار پروردگار باشیم. چون شکر نعمات الهی موجب ‏افزایش نعمت‌ها و موفقیت‌های بیشتر می‌شود.

https://arshiyan.com/blog/wp-content/uploads/2020/11/more-reading.png

۵- شما تافته جدابافته ‏نیستید!

شرافت این نیست که خودت را بهتر از دیگران بدانی، بلکه آن است که تو هر روز ازلحاظ رشد معنوی بهتر از روز ‏قبل باشی. پس بر روی رشد معنوی تمرکز کنید. وقتی خودتان را برتر از دیگران بدانید، نمی‌توانید نشانه‌های الهی و لطف خداوند را در زندگی‌تان را کشف کنید. ‏سعی نکنید دیگران را براساس قیافه، ظاهر و دارایی‌های مادی، ارزیابی کنید.

قضاوت کردن ناحق باعث می‌شود از «خود واقعی» دور ‏شوید. شما هم مثل بقیه مردم در این جهان ماموریتی دارید. پس از پروردگار بخواهید چشم و گوش‌تان را باز کند تا ماموریت الهی ‏خود را درک کنید و از این طریق بتوانید درکنار مردم باشید و به آنها خدمت کنید.

آنچه دیگران درباره‌ات فکر می‌کنند، واقعا به تو مربوط نیست.

Martha-Graham

مارتا گراهام

۶- عبارت «آبرو دارم» را کنار بگذارید

آبرو یک برچسب نیست که به شما چسبیده باشد و تفاوت بین دیگران با رنگ این برچسب مشخص شود! آبرو جزئی از وجود شما نیست. آبروی شما در ذهن دیگران است. برای مثال وقتی با ۳۰ فرد متفاوت حرف بزنی، صاحب ۳۰ آبروی متفاوت می‌شوید. بنابراین در این زمینه نمی‌توانید آن را کنترل کنید.

اگر می‌خواهی هدفی را دنبال کنی، نگران آبرو نباش. کافی است به قلبت‌تان رجوع کرده و براساس ندای درونی‌تان آن هدف را پیگیری کنید. اگر مدام در این فکر ‏باشید که دیگران در مورد شما چه فکری می‌کنند، فقط خودتان را از «خود واقعی‌تان» دور می‌کنید. زمانی که عقاید و نظرات دیگران ‏راهنمای امور شما شود، به بن بست می‌رسید و در این هنگام گرفتار عفریت نفس می‌شوید تا پشتکار شما را تحت تاثیر قرار دهد و دست از تلاش بردارید. پس بکوشید تا طبق ندای درونی خودتان کارها را پیش ببرید و به نتیجه مدنظرتان دست پیدا کنید.

» نارسیستیک و نارسیسیسم؛ فرد خودشیفته از نگاه روانشناسی

«خودشیفتگی Narcissistic personality disorder (NPD)» اصطلاحی است که اولین بار «فروید» آن را بکار برد. اصطلاح «خودشیفتگی» برای بیان حالت افرادی به کار می‌رود که قدرت عشق ورزیشان به جای گرایش به سوی دیگران، به سوی خویش است. آنان منحصرا به خود مشغول‌اند و باور دارند که بالاتر از دیگران هستند، یا دست کم، مورد توجه همگان هستند.

واژه ی «نارسیسیسم» از نام «نارسیسوس»، یکی از اسطوره‌های یونانی گرفته شده است. نقل شده است که «نارسیسوس» مرد زیبایی بود که مورد توجه بسیاری از زنان بود اما او نسبت به همه‌ی آنان، بی‌تفاوت بود و سبب اندوه‌شان می‌شد. برای مجازات او به دلیل بی رحمی‌اش، او را محکوم به آن کردند که فقط عاشق خودش باشد. یک روز هنگامی که «نارسیسوس» خم شده بود تا یک جرعه آب از یک برکه بنوشد، عکس خود را در آب دید و عاشق آن شد. در این لحظه بود که دریافت دیگران همان احساسی را که اینک او نسبت به خود یافته، به او داشته‌اند. او نمی توانست نگاه از تصویر خود در آب برگیرد، در نتیجه دچار غم عشق به خود شد و در کنار برکه، از این اندوه جان داد.

آسیب پذیری عزت نفس افراد مبتلا به اختلال شخصیت «خودشیفته»، موجب می‌شود که آنان نسبت به «آسیب» ناشی از انتقاد یا شکست، خیلی حساس باشند. اگرچه ممکن است ظاهراً این حساسیت را نشان ندهند اما انتقاد موجب می‌شود که احساس پستی، سرافکندگی، پوچی و تهی بودن نمایند. آنان ممکن است به این بی اعتنایی با تکبر، خشم و نافرمانی، واکنش نشان دهند.

در این افراد، روابط بین فردی معمولا به علت مشکلات ناشی از احساس “حق داشتن همیشگی”، نیاز به تحسین و عدم توجه نسبی به حساسیت‌های دیگران، آسیب می‌بیند. اگرچه ابراز جاه طلبی تکبر آمیز و گستاخی زیاد، ممکن است به پیشرفت زیاد منجر گردد اما عملکرد فرد به علت عدم تحمل انتقاد یا شکست، مختل می‌شود. گاهی کارکرد شغلی پایین می‌آید و به صورت عدم اشتیاق فرد برای خطر کردن در موقعیت‌های رقابتی یا سایر موقعیت‌هایی که در آنها امکان شکست وجود دارد، ظاهر می‌شود.

https://arshiyan.com/blog/wp-content/uploads/2020/02/arshiani-sho.gif

» چطور از رابطه با فرد خودشیفته آزار نبینیم؟

می‌دانم، بودن در کنار یک فرد خودشیفته سخت است و اعتماد به نفس شما را کاهش می‌دهد. رفتار او باعث می‌شود که به خودتان و همه تصمیم‌هایی که می‌گیرید، شک کنید. ممکن است این رفتارهای او برایتان بسیار مخرب باشد، اما این تاکتیک مورد علاقه افراد خودشیفته است. فرد خودشیفته از این روش استفاده می‌کند، چون برایش تاثیرگذار است و خوب جواب می‌دهد.

فرد خودشیفته فکر می‌کند که همیشه حق با اوست و به خودش حق می‌دهد و هر کاری دوست دارد، انجام می‌دهد. برای این که بتوانید با این مشکل روبه‌رو شوید و آن را حل کنید، بهتر است اول رفتارهای آسیب زای او را شناسایی کنید و ببینید که او چگونه و با چه رفتاری می‌خواهد شما را تخریب کند. شاید در ابتدا صحبت کردن در مورد احساساتتان با فرد خودشیفته روش خوبی به نظر برسد، اما او یاد گرفته که به کس دیگری جز خودش اهمیت ندهد. در عین حال نمی‌توان تاثیر یک همراه خوب در مسیر کنار گذاشتن اخلاق خودشیفتگی یک فرد را کتمان کرد.

https://arshiyan.com/blog/wp-content/uploads/2020/11/more-reading.png

به اشتراک گذاری